Het kan net

Er wordt al een tijdje productie op de nieuwe pers gedraaid. Maar de afgelopen week was toch wel een beetje bijzonder. Woensdag is voor de laatste keer het Fries Dagblad in Leeuwarden gedrukt. Vanaf donderdag wordt de krant dagelijks in Emmeloord gedrukt en vervolgens met twee auto naar Friesland gereden. Een race tegen de klok want er staan vaste tijden voor. Een deel moet met de boot mee en een ander deel reist per posttrein mee. Als de pallet vol is komt komt er een band van plastic omheen en dan gelijk de auto in, dat kan precies. Een half uur eerder is er ook al een volle bus weggereden.


Inmiddels is de pers gestopt en worden de platen voor de volgende order op volgorde klaargehangen.


In de hal wordt het gat tussen de voorgevel en de pers gedicht. Het staal is deze week gekomen en het frame staat al. De laatste draagbalken nog vastzetten en de vloerplaten kunnen gelegd worden.

..... ach d'r zit toch geen rolletje in

Gelukkig is dat gedwarrel met die blokjes voorbij. Inmiddels wordt op de beide units productie gedraaid.

Omdat er tijdens het draaien natuurlijk wel eens wat probleempjes naar boven komen is er iedere week van vrijdag t/m zondag onderhoud gepland. Het blijft toch een mooi gezicht, het punt waar de papierbaan gesneden wordt en als twee banen een kwartslag draaien en verder door de pers gaan. Boven de stiltekamer maakt de baan met kranten een bocht en gaat het richting de expeditie. Twee stapelaars tellen de kranten af, twee bandjes erom en op naar het einde. Zorgvuldig worden de pakken op de pallets gestapeld, kaarsrecht, klaar voor transport naar de lezers.


Inmiddels zijn de kantoren ingericht en liggen de bureaus bezaaid met paperassen. Er wordt gewerkt! Jammer dat er geen rolletje in het toestel zat anders hadden we dat kunnen zien!

De beste stuurlui staan aan wal

En voila vorige week is er zelfs productie gedraaid op beide units. Afwisselend op de ene en op de andere. Zoals de plannen nu zijn willen ze deze vaak vanaf beide units gaan drukken. De druktorens staan open en boven in de lift wordt er naar de platen gekeken. Beneden staan drie drukkers commentaar te leveren. Weten ze het zoveel beter? of is dat slechts schijn.


Als ik even later ook tussen plaat en inktcilinders sta realiseer ik me dat het wel oppassen geblazen is, voor je het weet heb je een blauwe streep over je rug. Het blijft toch een machtig gezicht, links de 4 plaatcilinders en rechts het hele inktwerk.


Onder de lift door zie je de papierbaan komen die, tussen de plaatcilinders door, naar boven gaat. Onder in de rollennesten wordt de baan 90 graden gedraaid en vervolg zijn weg naar de vouwer.

In het kantoorgedeelte is de trap afgewerkt en ligt er overal vloerbedekking. Nog even en ze kunnen de bureaus brengen.

Het licht

De laatste keer dat ik in de drukkerij was werd de buitenverlichting aangesloten. In mijn ogen altijd een heel geknutsel. Alle draden lijken op elkaar, alleen een andere kleur. En dan dat taalgebruik: nuldraad, fase, schakeldraad, aarde, ladingtransport, wisselspanning, stroomdraad, stroomkring, spanning, lekspanning, ampere en ga maar door. Ik vraag me dan altijd weer af of alles wel zal werken. Voor mij is het allemaal hetzelfde of de stroom nu door een blauwe, zwarte of bruine draad gaat, ik weet het niet en zie die mensen ook altijd als een soort Harrie Potter, een puntmuts op en een stokje in de hand...... hokes pokes en kijk..... het brand.

Het dwarrelt voor je ogen

Waar je kijkt overal blokjes, maar 4 kleuren, cyaan, yellow, magenta en key. Er wordt gedrukt. Acht grote electromotoren drijven de drukunit aan. De papierbaan gaat met een snelheid van 30.000 door de pers.

De blokjes vliegen voor je ogen langs. Een machtig gezicht die grote kolos die de blanke papierbaan kleurt, snijd, vouwt en op maat maakt. Die de baan transporteert en uit elkaar legt, bij de vouwer liggen de banen plm 20 cm uitelkaar. Terwijl de drukkers zich druk maken over de druk zie je hier een daar wat engelsen druk in de weer met de machine. De in het oliebad ronddraaiende tandwielen bundelen hun krachten om de vouwer steeds op tijd de krant te laten vouwen en af te hakken. Er wordt nog volop aan geregeld. Dan verlaten de kranten één voor één de pers.

Eindelijk......

Iedereen zit er al een paar dagen, wat zeg ik? al wel een week op te wachten. Het moment dat het papier door de pers gevoerd wordt. Nog steeds niet! Het is maandag morgen en de drukkers zijn weer aan het schoonmaken. Frans legt mij het nieuwe inktsysteem uit. Vroeger had je een bak met inkt, daaronder zat een smalle spleet die door middel van schroeven meer open werd gezet of dichter. Door die spleet kwam het op de eerste rol van het inktwerk, de likrol, en daarna werd het doorgegeven aan andere rollen zodat op het laatst de opdraagrol voorzien werd van een dun en gelijkmatig laagje inkt. Het systeem van inkt bak is helemaal vervallen. Door middel van een blok met gaatjes wordt daar heel gelijkmatig de inkt op de inktrol gespoten en vervolgens verder verdeelt.


Helemaal onder in de pers moet nog wat vastgezet worden. De lift is omhoog gezet en dan is er een klein gaatje over waar dan een monteur ingepropt wordt.


In de kantine is een massief houten keuken gemaakt, niks geen spaanplaat of mdf, gewoon "deutsche gründlichheid".


Als ik 's middags weer een kijkje kom nemen is het dan eindelijk zover. De papierbaan loopt van de rol, onder de vloer door, de pers in en komt er boven weer uit. In het rollennest boven de pers wordt de baan door midden gesneden en vervolgd zijn weg naar de vouwtrechters, en dan de vouwer in. Zover was het nu nog niet. Tergend langzaam komen de papierbanen bij de vouwer aan, daar werd het papier met de hand weggehaald.

Terwijl vrijwel iedereen met de papierbaan bezig is wordt en nog aan de vloer gewerkt, er moet nog draad getapt worden. Wat is het dan heerlijk dat je gewoon liggend je werk kan doen.

De laatste loodjes

Een paar dagen terug ben ik even meegelift tussen de pers door. Het is exact een lift in weet ik wat voor gebouw. U wilt op de vierde etage? Eén druk op de knop de de lift stopt bij de bovenste rollen. Het lijkt luxe maar hier kunnen ze niet zonder, ga maar na, dubbel breed en dubbele omvang dat zijn 8 platen per cylinder en dat maal 4 is 32 platen aan de ene kant en aan de andere kant van de cylinderunit nog een keer hetzelfde aantal. Dan heb je snel en doeltreffend transport nodig.

Donderdag wilde men proberen om de pers te laten draaien met blanco papier. Helaas ging dat nog niet, een kwestie van miscommunicatie. Nee niet tussen mij en de mensen van Goss maar tussen de pers en de computer. Inmiddels zijn de inktleidingen gevuld en worden ze ontlucht. Bij de cv is het een makkie als er wat water vrij komt even een doekje erbij en klaar is kees. Hier komt er een flinke hoeveelheid inkt vrij. Opvangen en waar het erover gaat is het poetsen geblazen. Gelukkig willen onze drukkers wel even de handen uit de mouwen steken. Met alle toeters en bellen schuift dan, en passant, ook even de pers weer in- en uit elkaar.

Hans en Jeroen "testen" de bediening van de rollenwisselaar. Een geavanceerd systeem met een touchscreen bediening. Tegelijk is het ook een overzichtelijk systeem dat d.m.v. tekeningen aangeeft wat je wijzigt.


In het kantoorgedeelte zijn de trappen geplaatst. Oerdegelijk vakwerk. Alle wandgoten voor het electra en de netwerkaansluitingen worden door een grenen plank aan het oog onttrokken.


Buiten is het een drukte van belang. De straat staat vol met auto's, aanhangers en kiepers. Het overige verkeer kruipt daar behoudzaam tussendoor. Een kieper manoeuvreert achteruit en laat zijn warme lading in de asfalteermachine vallen. Een dikke brei van teer en split wordt in een dikke laag aangebracht en door twee walsen afgewerkt, terwijl de bezemwagen van tijd tot tijd voorbij rijdt.

Met de vingers gekruisd!

Ja de laatste kleine dingen vragen vaak meer tijd dan je denkt. Zo is het hier ook. Als er verder niets tegen zit willen ze dinsdag met de pers gaan proefdraaien, "with crossed fingers". Op dit moment worden nog wat kleine dingen aangepakt. Zo werden o.a. de klemlijsten verwijderd. Om bij de bovenste cilinders te komen zijn een aantal liften in de pers gebouwd. Op het moment dat je ze niet gebruikt zijn ze in de vloer verzonken.

In het kantoor gedeelte is men met de afwerking bezig. Vandaag waren de schilders bezig om de wanden van een vers wit sausje te voorzien. De buitendeuren zijn opgehangen en binnen zijn de elektriciens met de verlichting bezig.

His last pence

Er klinkt een sirene terwijl een oranje zwaailicht iedereen waarschuwt om toch vooral een gepaste afstand te bewaren. Langzaam schuiven de buitendelen van de druktoren naar binnen. Prachtig om die grote stukken techniek te volgen als ze behoedzaam van plaats veranderen. Ach straks kijkt er niemand meer naar en is het de gewoonste zaak van de wereld.

Inmiddels is een groot deel van de vloer afgewerkt en lopen 2 mannen in fel geel gekleurde hesjes te stofzuigen. "Het stof moet eruit". De eerste rollen hangen in de wisselaar die vervolgens met veel verve allerlei fouten vermeld. Een beetje flauw van dat ding want weten onze drukkers al wel hoe het werkt? Er komt een hele groep drukkers uit Leeuwarden en Meppel binnnen om eens wat meer op te steken van de pers.

Bij de vouwer wordt er druk geregeld, een millimeter meer of minder. Helemaal in het binnenste van de vouwer zit een engelsman in opgevouwen toestand. Hij frunnikt ergens aan. Wat ze zoeken is voor een leek als ik niet duidelijk, het was niet "his last pence". De band met knijpers hangt al klaar op de eerste kranten op te pakken. Als het goed is wordt volgende week blanco papier doorgevoerd en de week daarop zullen ze gaan proefdrukken.

In het kantoorgedeelte worden massief grenen vensterbanken geplaatst, teamwork op een wankele basis of is het ...... op hoog niveau?